Wat er op hoort
Een bruikbaar certificaat bevat: een afbeelding van het werk, de titel, de naam van de kunstenaar, het jaar, de techniek en de drager, de afmetingen, het nummer binnen de oplage en de totale oplagegrootte, en een handtekening.
Ontbreekt het nummer of de oplagegrootte, dan bewijst het certificaat niets over schaarste — en dat is nu juist waarvoor het bestaat. Een vel papier met een logo en het woord ‘authentiek’ is een folder.
Staat er een uitgever of een galerie op in plaats van de kunstenaar, dan is dat niet automatisch fout: bij grafiek is een uitgeverscertificaat gebruikelijk. Het moet dan wel te herleiden zijn naar een bestaande partij.
Signatuur en nummering
Bij een oplage hoort de nummering met potlood, meestal linksonder in de witrand, en de signatuur rechtsonder. Potlood is geen slordigheid maar traditie: het is niet na te maken met een druktechniek en het is zichtbaar origineel.
Een gedrukte signatuur in het beeld zelf hoort bij het beeld en niet bij het exemplaar. Dat kan prima, maar het maakt het geen gesigneerd werk.
Controleer of het nummer op het werk overeenkomt met het nummer op het certificaat. Dat klinkt vanzelfsprekend en is precies wat bij doorverkoop mis blijkt te zijn.
Bewaar de papieren
De factuur is minstens zo belangrijk als het certificaat: die koppelt het werk aan u, met datum en bedrag. Voor verzekering, nalatenschap of doorverkoop is dat het document waar naar gevraagd wordt.
Maak van beide een foto en bewaar die apart van het werk. Papieren die achter het schilderij geplakt zitten, verdwijnen precies wanneer u ze nodig heeft.
Noteer erbij waar en wanneer u het kocht, en van wie. Die herkomstketen — provenance — is bij latere verkoop vaak doorslaggevender dan het certificaat zelf.
Digitale certificaten
Steeds vaker krijgt u naast of in plaats van papier een digitaal certificaat: een pdf met een verificatiecode, of een registratie in een online register. Dat is prima, mits u kunt controleren wie het register beheert en wat er gebeurt als die partij ophoudt te bestaan.
Print zo'n certificaat altijd uit en bewaar de pdf apart van uw computer. Een verificatielink is waardevol zolang de site bestaat; papier met dezelfde gegevens overleeft dat.
Wat u niet nodig heeft, is een certificaat op de blockchain of een NFT-koppeling om een fysiek werk te bewijzen. Het voegt niets toe aan de vraag die er werkelijk toe doet: bestaat er een controleerbare uitgever, en klopt het nummer op het werk met het nummer op het papier.
Wanneer u wantrouwig wordt
Bij een oplage die groeit: eerst vijftig, later ‘een tweede oplage’ met andere kleuren of een ander formaat. Formeel mag het, maar het holt de eerste oplage uit.
Bij certificaten zonder verifieerbare uitgever, bij een handtekening die op elk exemplaar identiek is, en bij verkopers die het certificaat ‘later opsturen’.
En bij het woord ‘investering’ in de verkooptekst. Wie een reproductie verkoopt met een rendementsbelofte, verkoopt geen kunst maar een verhaal.
