Waarde is geen eigenschap van het werk
De prijs van kunst ontstaat uit vraag, en vraag ontstaat uit bekendheid: tentoonstellingen, publicaties, museumaankopen, een galerie die de markt bijhoudt. Twee technisch gelijkwaardige werken kunnen een factor tien schelen omdat de ene naam wordt gevolgd en de andere niet.
Daarom stijgt werk van een onbekende kunstenaar zelden in waarde, hoe goed het ook is. Dat maakt het niet minder de moeite waard om te kopen — het maakt het alleen geen belegging.
Bij oplages telt daarnaast het aantal: hoe kleiner de oplage en hoe voller die is, hoe schaarser het exemplaar.
Wanneer taxeren zin heeft
Voor de meeste werken onder de duizend euro is een taxatie duurder dan hij oplevert. Zinvol wordt het bij nalatenschap, bij echtscheiding, bij schade, of als u een werk apart wilt verzekeren.
Een taxateur kijkt naar de kunstenaar, de periode, de staat, de herkomst en recente veilingresultaten van vergelijkbaar werk. Vraag om een rapport met die onderbouwing en niet alleen om een bedrag.
Er zijn drie waardes die verschillen: de vervangingswaarde voor de verzekering, de onderhandse verkoopwaarde, en de veilingopbrengst. Die laatste is bijna altijd het laagst.
Verzekeren
In een gewone inboedelverzekering vallen kunstwerken meestal onder een maximumbedrag per object, vaak een paar duizend euro. Alles daarboven verzekert u apart, en dan wil de verzekeraar een taxatie of een factuur.
Maak foto's van elk werk, inclusief de achterkant met etiketten en nummers. Dat is bij diefstal het enige waarmee iets terug te vinden is.
Let op de voorwaarden bij transport en tijdelijke opslag: veel polissen dekken schade tijdens verhuizing niet, of alleen als een erkende verhuizer het doet.
Wat u zelf kunt nagaan
Voordat u een taxateur belt, kunt u zelf een indicatie krijgen. Zoek de kunstenaar op in openbare veilingdatabases en kijk naar gerealiseerde prijzen van vergelijkbaar werk — vergelijkbaar in periode, formaat en techniek, want die drie bepalen het meest.
Let daarbij op het verschil tussen vraagprijs en opbrengst. Wat een galerie vraagt, is geen bewijs van waarde; wat op een veiling is betaald, wel.
Kijk ook of er de laatste jaren überhaupt iets is verkocht. Een kunstenaar zonder recente transacties heeft geen aantoonbare markt, en dan is elke waardebepaling een schatting. Dat is geen reden om het werk minder mooi te vinden, wel om er geen verwachtingen aan te hangen.
Doorverkopen
Reken vooraf uit wat er van de opbrengst overblijft. Bij een veiling gaat er verkoperscommissie af, plus fotografie- en cataloguskosten; via een galerie geldt vaak een marge van dertig tot vijftig procent. Onderhands verkopen levert het meeste op en kost de meeste moeite.
Bij levende kunstenaars kan het volgrecht gelden: een percentage van de doorverkoopprijs dat naar de maker gaat bij verkoop via een professionele partij boven een drempelbedrag. Dat is geen kostenpost om te vergeten.
En wees realistisch over tijd. Kunst is niet liquide: een werk verkopen kost weken tot maanden, en verkopen met haast betekent verkopen onder de waarde.
